Zúme Jumtukaay yi — Gindikaayu nettali bi
Zúme Jumtukaay yi — Gindikaayu nettali bi
Benn léebu Biibël ngir jumtukaayu Zúme bu nekk. Nettali léeb bi, sooga jëfe jumtukaay bi — ngir ñiy jànge ci gémmiñ ñu boole ñaar yépp ci benn. Bësal "Jàng Mbind mi" ci kart bu nekk ngir am wàll wi yépp (Biibël bu Angale bu Àdduna). Léeb bu nekk am na doxalin wu niroo: Nóoxil ci dégg Kàddu gi — génneel ko ci topp ko te séddoo ko ak ñeneen.
Jàngale bu jëkk
S.O.A.P.S. (seetal xëtu jumtukaay bi →)
📖 Jëfi Ndaw ñi 17:10–12 — Berean yi
Bi Pawlos di waare ca Berea, nit ñi jëlunu woon kàddoom rekk. Ñu daldi nangu bataaxal bi ak mbégte, te di seetlu Mbind mi bés bu nekk ngir xam ndax dëgg la — te ñu bare gëm nañu.
Jàngal Mbind mi
Kon, ñi bokkoon ci njàng mi, ñu yónni Pàl ak Silas ci guddi, ñu dem Bereya. Bi ñu fa egsee, ñu dem ca jàngu ya, fa lañu doon jànge. Te waa Bereya gënoon nañoo nangu kàddu gi, te doon
Gàkku yi gaaw nañu yónni Pàl ak Silas ci guddi ca Beroea. Bi ñu egsee, ñu dugg ca sinagogu Yawut ya.
Waaye ñii ñoo gënoon a tedd ñi nekkoon Tesalonik, ndaxte dañu nangu woon kàddu gi ak xol bu ubbeeku, tey seetlu bés bu nekk ci Mbind mi ngir xam ndax loolu noonu la deme woon.
Kon ñu bare ci ñoom gëm nañu; bokk na ci jigéen yu Gereg yu siiw yi, ak góor yu bare itam.
Biibël bu Angale bu Àdduna (moomeelul kenn)
Lu tax nettali bii: S.O.A.P.S. dafay samp jikko ju Berean: jàng Kàddug Yàlla bés bu nekk, ci sa bopp, te am yaakaar, loolu di indi gëm ak déggal.
Ñi bokk ci wóoralante (seetal xëtu jumtukaay bi →)
📖 Génèse 17:8–13 — Aaron ak Hur
Bi Israyel di xare ak Amalek, ñaanu Musaa dafa doon am ndam rekk bu loxoom yi yéegée. Bi mu sonn, Aaron ak Hur taxaw ci wetam, jàpp loxoom yi ba jant bi so, te xare bi am ndam.
Jàngal Mbind mi
Guddi gi juróom-ñaar, Amalék ñëw xare ak Israyel. Mu doon xare ak ñoom ca Rafidin, fa nga xam ne Amalék moo fa njëkk a am alal.
Kon Amalek ñëw xare ak Israyel ca Rephidim.
Muus ne Yosuwe: “Tànnal ñu ay góor, génn xare ak Amalék. Suba dinaa taxaw ci njobbaxtalu tund wi, te yor ci sama loxo wasu Yàlla.”
Kon Yosuwe def na li Muuse waxoon, mu dem xare ak Amalek; Muuse, Aaron ak Hur ñoom ñépp yéeg nañu ca njobbaxtalu tund wa.
Bu Musaa yékkatee loxoom, Israyil daan na. Bu mu wàccee loxoom, Amalek daan na.
Waaye loxo Musaa diis nañu; ñu jël ab xeer, teg ko ci suufam, mu toog ci kawam. Aaron ak Hur ñoo yékkati loxoom, kenn ki ci benn wet gi, ka ca des ci beneen wet gi. Loxoom yi sax nañu ba jant bi so.
Yosuwe dafa daan Amalek ak askanam ak paaka.
Biibël bu Angale bu Àdduna (moomeelul kenn)
Lu tax nettali bii: Kenn du yàgg di taxaw boppam. Ñi jàppalante ñoo jàppalante ngir dëgëralante, ba ndam li Yàlla namm ñëw dëgg.
Jàng ñaareel
Rotu Ñaan (Ubbi roo bu interaktif bi →)
📖 Maté 26:36–41 — Gétsemani
Ci guddi gi gënoon a metti ci dundam, Yeesu laaj na xaritam yu mu gënoon a jege ñu taxaw ak moom di ñaan benn waxtu. Ñu nelaw, mu laaj leen ci teey: "Ndax mënuleen a taxaw ak man benn waxtu?"“
Jàngal Mbind mi
Yeesu yóbbu na ñi mu àndaloon ca benn barab, ñu tudde Betani, te ne leen: «Toogal fii, ba ma dem fa ca wet ga, ñaan.» Bi mu demee ak ñaar ñatt ci ñoom, fekk fa baayam Yàlla. Mu daldi wax
Ci noonu Yeesu ànd ak ñoom dem ci benn béréb bu tudd Getesemane, mu ne taalibeem yi,
“Toogal fii, ma dem faa ñaan.”
Yóbbu na ak moom Piyeer ak ñaari doom yu Sebede, daldi tàmbalee naqarlu te jaaxle lool.
Kon mu ne leen,
“Sama xol naqarlu na lool, ba ci dee. Fekksi leen fii, te yewwu ak man.”
Mu jëm kanam tuuti, daanu ci kanamam, ñaan, naan,
“Sama Baay, su manee nekk, na kopp gii jàll ci man; waaye, du li ma bëgg, waaye li nga bëgg.”
Mu ñëw ci taalibe yi, fekk leen ñuy nelaw, ne Piyeer,
“Lan, mënuloo woon seetaan ak man benn waxtu?
Yewwu te ñaan, ngir ngeen bañ a dugg ci nattu bi. Ruu bi moom paré na, waaye yaram wi moom dafa ñàkk doole.”
Biibël bu Angale bu Àdduna (moomeelul kenn)
Lu tax nettali bii: Rouletu Ñaan mi dafay topp woo gu Yeesu woo woon — dafa seddale benn waxtu bu mat ci fukki yëngu-yëngu ak ñaar yu yomb, ngir képp ku nekk mën a yewwu te ñaan ak moom.
Limu téeméer (seetal xëtu jumtukaay bi →)
📖 Luka 5:27–32 — Reeru Lewi
Bi Levi, miy jël galag yi, dogalee topp Yeesu, dafa def benn reer bu mag, daldi feesal néeg bi ak ay nàttangoom yu bokk ak moom ci liggéeyu galag gi ak xaritam yi — képp ku mu xamoon — ngir ñoom itam ñu mën a gis Yeesu.
Jàngal Mbind mi
Gannaaw loolu, Yeesu génn, gis benn jëwriñu galag bu tudd Lawi, mu nekk ci wetu pénc ma. Mu ne ko: «Toppal ma,» te Lawi daldi topp Yeesu, bàyyi léppam. Yeesu daldi woo ñ
Ginnaaw loolu, mu génn, gis ab nattkat bu tudd Lëwi mu toogoon ca bërëbu nattukaay ba, ne ko,
“Toppal ma!”
Bàyyi na lépp, jóog, topp ko.
Levi defal na boroom bi bànneex bu réy ci këram. Am na fa woon mbooloo mu réy, ci biir moom ay nattkat ak ñeneen ñu toogoon ak ñoom.
Bindkatam yi ak Farisen yi ñu ngi doon ñuññ ci taalibeem yi, di wax ne: "Lu tax ngeen di lekk di naan ak gàddaay yi ak bàkkaarkat yi?"“
Yeesu tontu leen,
“Ñi wér soxlawuñu fajkat, waaye ñi tawat ñoo ko soxla.
Ñëwuma ngir woo ñu jub ñi, waaye ngir woo bàkkaarkat yi ñu jublu.”
Biibël bu Angale bu Àdduna (moomeelul kenn)
Lu tax nettali bii: Limu 100 bi mooy limu ganu Levi bi ñu bind: di tuddé képp ku nga xam, ngir kenn du ñakk ci ñaan gi, te kenn du des te ñu woo wu ko.
Jàngale ñetteel
Nettali Yàlla (seetal xëtu jumtukaay bi →)
📖 Luk 24:13–32 — Yoonu Emmaus
Bi Yeesu doon dox ak ñaari taalibeem yu ñàkk yaakaar, mu tàmbalee waxtaan ak Moise ak yonent yépp, di leen firil benn nettali bu mag bi nekk ci Mbind mi, te lépp di wone boppam. Gannaaw loolu, ñu ne: "Ndax sunuy xol tàngul woon ci sunu biir?"“
Jàngal Mbind mi
Ñu doon dem feneen, waaye ñoom ñaar ñépp ñu ngi doon waxtaan ci li xewoon.
Gisal, ñaar ci ñoom ñoo doon dem ci bés boobu ci benn dëkk bu tudd Emmaus, te dëkk boobu sore woon na Yerusalem juroom-benn fukki stadiya.
Ñu waxtaan ci seen biir ci mbooleem mbir yooyu amoon.
Bi ñu nekkee di waxtaan di laajante, Yeesu ci boppam jege leen, daldi ànd ak ñoom.
Waaye ñu tere seeni bët ba ñu mënul woon a xàmmee ko.
Mu ne leen,
“Loo ngiy wax ci sa dox, te naqarlu?”
Benn ci ñoom, bu tudd Kliopas, tontu ko ne: "Ndax yaw rekk nga doon doxandéem bu bees ci Yerusalem te xamul li fa xew ci bés yii?"“
Mu ne leen,
“Yànn mbir?”
Ñu ne ko, “Mbirum Yeesu, Nasareen bi, mi nekkoon ab yonent bu am doole ci jëf ak kàddu ci kanamu Yàlla ak nit ñépp;»;
ak ni njiiti saraxalekat yi ak sunuy njiit jàppee ko ngir ñu àtte ko dee, te takk ko ci kurwa.
Waaye danu doon yaakaar ne moom la ki waroon a gental Israyil. Waaw, te ba tey, ñetteelu fan la ba léegi lii amee.
Te itam, am na ay jigéen ci sunu mbooloo ñu ñu jaaxal, bi ñu agsee ci bàmmeel bi suba teel;
Te bi ñu gisul boppam, ñu ñëw di wax ne ñoom itam gis nañu ay malaaka, ñu leen wax ne mu ngi dund.
Ñenn ci ñun ñu ngi dem ca bàmmeel ba, te fekk nañu ko ni jigéen ñi waxe woon, waaye gisunu ko.”
Mu ne leen,
“Ay nit ñu dof, te seen xol di yéex a gëm lépp li yonent yi waxoon!
Ndax Kirist warul woon a sonn ci yile mbir te dugg ci ndamam?”
Mu tàmbalee ci Musaa ak ci yonent yépp, di leen firil ci Mbind mu Sell mi yépp li ko jëm ci boppam.
Ñu jege dëkk ba ñu doon dem, te moom mu def ni dafa bëgg a dem fu sori.
Ñu ñaan ko ne ko: “Toppal ak ñun, ndaxte jant bi dafa jege sowu, te bis bi itam dafa jege jeex.”
Dafa dugg dem dëkk ak ñoom.
Bi mu toogee ak ñoom ci taabal bi, dafa jël mburu mi, sant Yàlla. Bi mu tojee mburu mi, dafa leen ko seddale.
Bëtam ubbeeku na, ñu xàmmee ko, mu ñàkk ci seeni bët.
Ñu waxante ne: “Ndax sunuy xol tàngul woon ci sunu biir, bi mu doon wax ak ñun ci yoon wi, te di ñu ubbi Mbind mi?”
Biibël bu Angale bu Àdduna (moomeelul kenn)
Lu tax nettali bii: Nettali Yàlla (Bokk ba ci Kirist) dafa topp yoonu Yeesu boppam: di nettali Mbind mu Sell mi mépp niki benn nettali buy taal xol yi.
Nguus (seetal xëtu jumtukaay bi →)
📖 Jëfi Ndaw ñi 8:26–39 — Kilifa gu Etiopi gi
Filip dafa leeralal njiit bu waa Ecopi bu nekkoon ci saretam xibaar bu baax bi ci Yeesu. Bi ñu jàllee ci wetu ndox, njiit li laaj na: “Lan moo ma tere ma sangu?” Ñu taxaw, Filip sangu ko ca saa sa.
Jàngal Mbind mi
Yàlla Yàlla, Yàlla Yàlla, Yàlla Yàlla.
Waaye malaaka bu Boroom bi wax ak Filib, ne ko: “Jógal, demal ca penku, ci yoon wi jóge Yerusalem di wàcc jëm Gaza. Dëkkuwaay la.”
Mu jóg dem; te amoon na fa benn góor gu jóge Ecopi, ab eunuug bu amoon kàttan gu réy ci ron Kandase, buur-jigeenu Ecopi, te moom moo yoroon alalam yépp, mu ñëwoon Yerusalem ngir jaamu fa.
Dafa doon dellusi, toogoon ci saretam, te doon jàng ci téereb yonent Yisaya.
Xel mi nee na Filip, "Jegeel, te takk sa bopp ci saret bii."“
Filip daw na jëm ci moom, mu dégg ko muy jàng ci Esayi yonent bi, mu ne ko: "Ndax dégg nga li ngay jàng?"“
Mu nee, "Naka laay manee, bu ma kenn leeraleewul?" Mu ñaan Filip mu yéeg toog ak moom.
Léegi, bés bi mu doon jàng ci Mbind mi, nii la waxe woon:,
“Dañu ko yóbbu ni pènc mu dem reyu.
Naka xaj bu ñuy xar mu noppi,
Kon du ubbi gémmiñam.
Ci ñàkk-kersaam ga, dañu ko jële àtteem.
Kan mooy xam askanam?
Ndaxte dundam dañu ko jële ci suuf si.”
Eunuug bi tontu na Filip, ne ko: “Yonent bi, yaa la ciy wax? Ci sa bopp, walla ci keneen?”
Filip ubbi na gémmiñam, te door ci Mbind mii, daldi ko waare ci Yeesu.
Bi ñu nekkee ci yoon wi, ñu agsi ci ndox, eunuus bi ne: "Gisal, am na fi ndox. Lan moo ma tere ñu sotti ma?"“
Mu digal ki dawal saret bi mu taxaw, ñu wàcc ñoom ñaar ñépp ci ndox mi, Filip ak eunu bi, mu daldi ko sàkk.
Bi ñu jógee ci ndox mi, Xelum Boroom bi yóbbu Filipp, te eunu bi gisatu ko, ndaxte dafa wéy ci yoonam di bég.
Biibël bu Angale bu Àdduna (moomeelul kenn)
Lu tax nettali bii: Batême mi ngi bokk ci waxtu gëm gi — dara waru koo yeexal, te taalibe bu nekk, ni Filipp, mën na batêsel ku gëm yees.
Jàng 4
Seede (seetal xëtu jumtukaay bi →)
📖 Mark 5:1–20 — Góor gi ñu goreel
Yeesu muccal na benn góor bu ay jinné sonaloon ba ay jéng mënutoon a téye. Góor ga ñaan na Yeesu mu ànd ak moom, waaye Yeesu ne ko, "Dellu sa kër, sa waa-sa, nga nettali leen li Boroom bi la defal." Gox-goxaan bépp jaaxle nañu.
Jàngal Mbind mi
Ñu agsi ca wetu géej ga, ca waa Gerasen yi. Foofu la amoon benn jaam ju yàqu, bu jinné yi daan dugg. Bu jinné bi génnee, dafa daan daw, di wër, di xotti ay tànkam
Ñu dem ca geneen wàllu géej ga, ca réewu Gadarenes yi.
Bi mu jógee ci gaal gi, ci saa si, am na ku jànx ku am rab bu bon bu jóge ca bàmmeel ya, mu dajeek moom.
Dafa doon dëkk ci bàmmeel yi. Kenn mënatu ko woon a takk, ba ci chàns sax.,
ndaxte lu bare dañu ko daan takk ak ay jéñ ak ay chaines, waaye moom dafa leen daan dagg, jéñ yi mu dagg leen ba ñu tàqalikoo, te takkukaay yi mu tojj leen ba ñu tas. Amul kenn ku amoon doole ju ko man a teye.
Bés bu nekk, guddi ak bëccëg, ci bàmmeel yi ak ci tund yi, dafa doon yuuxu, di gaññ boppam ak ay xeer.
Bi mu gisee Yeesu fu sori, dafa daw, daldi sukkandiku ci kanamam.,
mu daldi yuuxu ak baat bu kawe, ne: “Yeesu, doomu Yàlla ju Kawe ji, lan laa la def? Maa la dénk ci Yàlla, bul ma sonal.”
Ndaxte dafa ne ko,
“Génnal ci nit ki, sa xel mu setul!”
Laaj na ko,
“Sa tur lan la?”
Mu ne ko, "Sama tur mooy Lejiyoŋ, ndaxte ñu bare lañu."“
Dafa ko ñaan bu baax ne du leen dàq génne réew mi.
Léegi, ci wetu tund wi, amoon na ab mbooloo mu réy mu ay yàpp ñuy lekk.
Jinné yépp ñaan nañu ko, naan: "Yónni nu ci mbam-xuux yi, nu dugg ci seen biir."“
Ci saa si, Yeesu may leen ndigal. Xel yu bon ya génn, dugg ci mbaam ya. Mbooloom mbaam ya, lu tollu ci ñaari junni, wàcc nañu gaaw ci tefes gu ñaw ga dugg ci géej gi, te ñoo fa ëppee.
Ñi leen doon lekk daw nañu, te yëgal ko ca dëkk ba ak ca àll ba.
Nit ñi ñëw nañu ngir gis li xewoon.
Ñu ñëw ci Yeesu, ñu gis ki jinné yi tegoon, toog, sol, te xelam dal, moom mi amoon lejiõn bi; ñu daldi tiit.
Ñi ko gisoon nettali nañu leen li daloon ki jinné yi tegoon, ak mbirum mbam yi.
Ñu daldi ko ñaan mu jóge ci seen gox.
Bi muy dugg ci gaal gi, ki jinné yi tegoon ci moom ñaan na ko mu ànd ak moom.
Mayu ko woon, waaye dafa wax ak moom,
“Demal sa kër, sa xarit yi, te wax leen li Boroom bi la defal ci ay njariñ, ak ni mu la yërëmée.”
Mu dem yoonam, daldi tàmbali di yégle ci Decapolis li Yeesu defal ci ay mbir yu réy, te ñépp a jaaxle.
Biibël bu Angale bu Àdduna (moomeelul kenn)
Lu tax nettali bii: Seede, soxlawul njàngale mbaa yéex: li dund gi nekkoon, li Yàlla def, ak ni mu mel léegi rekk la — am doole la woon ba ca bés bu njëkk ba.
Pàllu barkeel yi (seetal xëtu jumtukaay bi →)
📖 Maark 4:3–20 — Jiwu bi
Yeesu nettali na doom ju daanu ci ñeenti suuf. Doom ji daanu ci suuf su baax si, du dund rekk — waaye dafa yokku ba am fanweeri yoon, juróom-benn fukki yoon, ba ci téeméeri yoon sax.
Jàngal Mbind mi
Ku jël doomam, mu dem ca tool ba, mu fa jëmbët, mu bàyyi fa doomam.
“Déglul! Gisal, mbaykat bi génn na di ji,
Te bi muy ji, am na ay ji yu daanu ci wetu yoon wi, te picc yi
Ñëw na te lekk ko ba jeex.
Yeneen yi daanu nañu ci suuf su am xeer, fu suuf si néewee, te ci saa si ñu sax, ndaxte suuf si amul woon xóotaay.
Bi jant bi fenkee, dafa lakk; te ndaxte amul woon reen, dafa wow.
Yeneen yi daanu ci biir ay xàtt, xàtt yaa ngi leen wër, mu tëye leen, te duñu meññ.
Yeneen yi daanu nañu ci suuf su baax, ñu meññ, ñu màgg di yokku. Ñenn ñi meññ fanweeri yoon, ñenn ñi juróom-benn fukki yoon, ñenn ñi tamit téeméeri yoon.”
Mu nee,
“Képp ku am nopp yu mën a dégg, na dégg.”
Bi mu nekkee kenn, ñi mu àndaloon ak fukk ak ñaar yi laaj nañu ko ci misaal yi.
Mu ne leen,
“Yéen lañu jox mbóotum Nguurug Yàlla, waaye ñi nekk ci biti, lépp a ngi leen di ame ci ay léeb,
ngir 'gisee te bañ a gis, déggu te bañ a dégg; ba tax duñu dellu, te Yàlla baal leen seeni bàkkaar.'‘
Mu ne leen,
“Ndax dégguloo misaal bii? Naka nga mënee dégg yépp misaal yi?
Baykat bi dafa jiwu kàddu gi.
Ñi nekk ci wetu yoon bi ñooy ñi ñu ji ñeex bi; te bu ñu ko déggee rekk, Saytaan dafay ñëw ca saa sa, jël ñeex bi ñu leen ji woon.
Ñoom itam, ñooy ñi ñu ji ci suuf su am xeer, ñi nga xam ne buñu déggee kàddu gi, ñu daldi ko nangu ak mbégte ci saa si.
Amunu reeni ci seen bopp, waaye lu yàggul lañu. Bu fitna walla sonal amee ndax kàddu gi, ci saa si lañuy daanu.
Ñi des ñooy ñi ñu ji ci biir ay xàtt. Ñoom ñooy ñi dégg kàddu gi,
te jaaxle yu àdduna bi, ak naxug alal, ak bëgg-bëggu yeneen i mbir, bu duggsee dafay fank kàddu gi, mu bañ a meññ.
Ñi ñu ji ci suuf su baax si ñooy ñi dégg kàddu gi, nangu ko, te meññ, ñenn ñi fanweeri yoon, ñenn ñi juróom-benn fukki yoon, te ñenn ñi téeméeri yoon.”
Biibël bu Angale bu Àdduna (moomeelul kenn)
Lu tax nettali bii: Niveauy Barke dafa wone gis-gis ne meññeef du jeexital bi: Yàlla dafa bëgg taalibe bu nekk ak jàngu bu nekk ñu yokku ba am ay maam-maamaat.
Jàngum Tàmm
Yowanna 4:4–42 — Jigéen ju Samariya
Jigéen ja ca teen ba, benn waxtu rekk la xamoon Yeesu, bi mu bàyyee ndoxum poñam, daw dem ca dëkk ba, nee: "Kaayleen, gisleen benn góor bu ma wax lépp li ma mas a def!" Samariyen yu bare gëm nañu ndax moom.
Jàngal Mbind mi
Yàlla na Yàlla bu baax bi nekk ak yéen, te Yàlla bu baax bi laa bëggoon a waxal.
Dafa soxla woon jaar ci Samariya.
Kon mu ñëw ci benn dëkk ci Samariya, ñu tudde ko Sikar, ci wetu suuf si Yakub joxoon doomam, Yusef.
Pexu Yakub moo nekkoon foofu. Kon Yeesu, ndax tukkeem bi ko sonaloon, toogoon na fa ci wetu pex bi. Lu tollook juroom-benn waxtu la woon.
Jigéen ju jóge Samariya ñëw na di sotti ndox. Yeesu ne ko,
“Jox ma naan.”
Ndaxte ndongalam yi dem nañu ca dëkk ba di jënd lekk.
Jigéen ju Samaariya ji nag ne ko, "Naka la, yaw di Yawut, nga di ma laaj ndox, man jigéen ju Samaariya?" (Ndaxte Yawut yi jëflantewuñu ak Samaariya yi.)
Yeesu tontu ko,
“Su fekkoon xamoon nga mayu Yàlla, ak ki la wax ne, 'Jox ma ma naan', dinga ko laaj, te mu jox la ndox mu dund.‘
Jigéen ji ne ko, "Boroom bi, yaw amuloo dara lu ngay sotti, te teen bi xóot na. Kon, ndoxum dund googu, fan nga ko jële?"
Ndax yaa gën sunu baay, Yakub, mi nu maye xumb bi, te naan ci moom, ak doomam yi, ak juram yi?”
Yeesu tontu ko,
“Képp ku naan ci ndox mii dina marati.,
waaye képp ku naan ci ndox mi ma koy jox, du marati mukk; waaye ndox mi ma koy jox dina doon ci moom benn xuru ndox buy wutti ba fàww.”
Jigéen ji ne ko, "Bàay, jox ma ndox mii, ngir ma bañ a mar, te bañ a ñëw fii lépp ngir jëli ndox."“
Yeesu ne ko,
“Demal, woo sa jëkkër, ñëwal fii.”
Jigéen ji tontu na, "Amuma jëkkër."“
Yeesu ne ko,
“Wax nga bu baax, 'Amuma jëkkër'‘
ndaxte juróomi jëkkër nga amoon; te ki nga am léegi du sa jëkkër. Loolu dëgg nga wax.”
Jigéen ji ne ko, "Sang bi, gis naa ni ab yonent nga.".
Sunuy baay ci tund wii lañu doon jaamu, te yeen Yawut yi ngeen naan Yerusalem mooy bërëb bi nit ñi war a jaamuwe.”
Yeesu ne ko,
“Jigéen, gëm ma, waxtu dina ñëw, bu ngeen dul jaamu Baay bi, ni ci tund wii, ni itam ci Yerusalem.
Yéen, di ngeen jaamu li ngeen xamul. Ñun, di nañu jaamu li nu xam; ndaxte mucc gi ci Yawut yi la jóge.
Waaye waxtu wi agsi na, te léegi la, bu ñiy jaamu ci dëgg-dëgg di jaamoo Baay bi ci Xel ak ci dëgg, ndaxte Baay bi ñooñu la bëgg ñu nekk ay jaamukatiem.
Yàlla ruu la, te ñi koy jaamu war nañu ko jaamu ci ruu ak ci dëgg.”
Jigéen ji ne ko, "Xam naa ne Mesiya day ñëw, ki ñuy woowe Kirist. Bu ñëwee, dina ñu leeral lépp."“
Yeesu ne ko,
“Man laa, ki leen di wax.”
Ci loolu, taalibeem yi ñëw. Ñu jaaxle woon nañu ndax dafa doon wax ak jigéen; waaye amul kenn ku laaj ne, "Lu ngay wër?" walla, "Lu tax ngay wax ak moom?"“
Kon jigéen ji bàyyi na potam bu ndox mi, dem ca dëkk ba, ne waa dëkk bi,
“Kaayleen, gisal benn góor bi ma wax lépp li ma defoon. Ndax ki mooy Almasi bi?”
Ñu génn dëkk bi, te ñu ngi doon ñëw ci moom.
Ci biir loolu, ndaw yi ñaan nañu ko ne: "Yaa Rabbi, lekkal."“
Waaye mu ne leen,
“Am naa lekk gu ma lekk gu ngeen xamul.”
Kon taalibe yi neeñante nañu: “Ndax am na ku ko indil lekk?”
Yeesu nee na leen,
“Sama lekk mooy def coobareg ki ma yónni, te matal liggéeyam.
Ndax xamuloo ne des na ñeenti weer ba mbay mi? Waaye ma ne la: ubbil say bët, seetal tool yi, gis ne weex nañu ba pare ngir ñu mbay leen.
Kiy góob di na am payooram, tey dajale meññeef ngir dund gu dul jeex. Kon, ki jiwu ak ki góob, ñoom ñaar ñépp di nañu bégandoo.
Ndaxte ci lii wax ji dëgg la: 'Kenn dafa ji, keneen a goob.'‘
Yónni naa la nga goob li nga liggéeyalul. Ñeneen ñoo ci liggéeyoon, te yaw yaa dugg ci seen liggéey bi.”
Jóge ci dëkk boobu, Samaritiyen yu bare gëm nañu ko ndax waxi jigéen ji, mi seede ne: "Wax na ma lépp li ma defoon."“
Kon, bi Samaritéen yi ñëwee ci moom, ñu ñaan ko mu des ak ñoom. Mu des fa ñaari fan.
Ñu bare gën a gëm ndax kàddoom.
Ñu ne jigéen ja, “Léegi lañu gëm, du ngir li nga wax; ndaxte sunu bopp lañu ko dégg, te xam ne moom mooy Kirist, Móolub àddina.”
Biibël bu Angale bu Àdduna (moomeelul kenn)
Lu tax nettali bii: Ni doom yu ndaw yu topp seen yaay saa su ñu génnee ci nen, ñi gën a yees ci gëm gi ñoo gën a gaaw a yóbbu seeni xarit ci Yeesu — duñu soxla ay at yu bari balaa ñuy tax ñeneen gëm Yeesu.
Bët yu gis fa Nguur gi nekke wul
📖 Macë 9:35–38 — Mbooloo mi sonn
Bi Yeesu doon dox ci dëkk yi, mu gis ñu ñu bare ñu sonn te amul ku leen taxawu, mel ni xar ñu amul sàmm. Ci yërmande la ko dal, mu wax taalibeem yi ñu ñaan ngir ñu am ay liggéeykat yu mën a goob ngelaw lu bare li.
Jàngal Mbind mi
Yeesu dafa doon dox réew mi yépp, di jàngal ci seeni jàngu, di yégle xibaar bu baax bi, te di faj feebar ak jàngoro yépp yu amoon ci ñoom.
Yeesu dafa doon weur ci dëkk yépp ak dëkkaan yi, di jàngale ci seeni sinagog, di waare Xibaar bu Baax bu Nguur gi, te di faj bépp feebar ak bépp jàngoro ci biir askan wi.
Waaye bi mu gisee mbooloo mi, dafa leen a yërëm lool, ndaxte dañoo sonn te tasaaroo woon, melni xar yu amul pasteur.
Kon mu nee taalibeem yi,
“Góob gi am na bari, waaye liggéeykat yi néew lañu.
Kon, ñaanleen Boroom mbay mi mu yónni ay liggéeykat ci mbayam.”
Biibël bu Angale bu Àdduna (moomeelul kenn)
Lu tax nettali bii: Jumtukaay bii daf ñuy jàngal nu gise sunuy dëkk ni Yeesu gise woonam — di seet kër yi ak mbooloo yi Nguur gi agagul.
Reeru Boroom bi
📖 Luka 22:14–20 — Reer bu mujj bi
Ci guddi gi ñu ko woroon, Yeesu jël na mburu ak ndab ci taabal bu ñepp bokk ak taalibeem yi: “Defulleen lii ngir fàttaliku ma.” Jàngu yu njëkk ya daan nañu lekk reer boobu seeni kër ci mbégte ak ci jàmm (Jëfi Ndaw ñi 2:46).
Jàngal Mbind mi
Bi waxtu wa jotee, Yeesu daldi toog ngir reer, moom ak ndawam yi. Mu ne leen: «Dama bëggoon lool ma lekk reeru paska bi ak yéen, sama moroomi ndaw yi. Ndaxte, xam ngeen ne, dumaati lekk lii ba k
Bi waxtu wa jotee, dafa toog ak fukk ak ñaari ndaw yi.
Mu ne leen,
“Dama bëggoon lool ñu lekk Pàkk bii ànd, balaa may sonn.,
Ndaxte maa ngi leen di wax, duma ci lekkati dara ba kera mu mat ci Nguuru Yàlla.”
Jël na kopp bi, te bi mu santéé, nee na,
“Jëlal lii, te séddoo ko ci seen biir.,
Ndaxte maa ngi leen di wax ne, dumaatati naan ci meññeefu reseñ, ba Bóonug Yàlla di ñëw.”
Jël na mburu, te bi mu santée, dafa tojj, jox leen ko, di wax ne,
“Lii sama yaram la, bi ñu jox ngir yéen. Defleen lii ngir fàttaliku ma.”
Naka noonu, jël na kopp gi ginnaaw reer gi, di wax,
“Kopp gii mooy ndigël lu bees li ci sama deret, li ñu sotti ngir yéen.
Ba ñaar-fukkeel ak juróom-benn ci téereb Jàngor yi
Bés bu nekk, ñu ngi doon wéy di saxandoo benn baat ci temple bi, te di toqale mburu ca seeni kër, di lekk seeni ñam ci mbégte ak xol bu set.,
Biibël bu Angale bu Àdduna (moomeelul kenn)
Lu tax nettali bii: Reparu Boroom bi, lekkum déggoo bu yomb la bu bépp egëlis bu kër man a màggale — soxlawul tabax mbaa ku liggéey ci wall wi, ndaw yi rekk ñoo ciy fàttaliku Yeesu ci mbooloo.
Jàng 5
Doxantu ngir ñaan (seetal xëtu jumtukaay bi →)
Yosuwe 6:1–16 — Yeriko
Yàlla digaloon na Israyil ñu wër Yeriko juróom-ñaari fan di ñaan te di wóolu, balaa dara di soppiku ci anam gu feeñ. Bi ñu ko déggee, miir ya daanu.
Jàngal Mbind mi
Yosuwe 6:1-16
Léegi Yeriko dafa tëjoon bu dëgër ndax doomi Israayil yi. Kenn génnul, te kenn duggul.
Yahweh nee na Yosuwe, "Gisal, jox naa la Yeriko ci sa loxo, ak buuram ak góor yu am doole te jàmbaar yi.".
Say xarekat yépp nañu wër dëkk bi, wër ko benn yoon. Loolu ngeen di def juróom-benn fan.
Juroom-ñaari saraxalekat dinañu yebbi juroom-ñaari turu bu ñu defaree kàwwu nag ci kanamu Sanduka bi. Ci bés bu juroom-ñaareel bi, ngeen wër dëkk bi juroom-ñaari yoon, te saraxalekat yi dinañu fëgg turu yi.
Bu ñu féexe bu gudde ci kornu buur bi, te ngeen dégg coowu turu bi, askan wi yépp dinañu yuuxu bu réy; te miiru dëkk bi dina daanu tàll, te askan wi dinañu yéeg, ku nekk jublu ci kanamu boppam.”
Yosuwe, doomu Nun, woo na saraxalekat yi, ne leen: “Jël leen Arku Dige bi, te na juróom-ñaari saraxalekat yóbbu juróom-ñaari turu buuru nag ci kanamu Arku Yàlla bi.’
Ñu nee nit ñi: “Jóge leen! Doxantu leen ci wetu dëkk bi, te bàyyi góor yu am gànnaay yi ñu jiitu Kóofu Yàlla bi.”
Kon, bi Yosuwe waxee ak askan wi, juróom-ñaari saraxalekat yi yoroon juróom-ñaari turu buur yu ñu defaree kànamu nag, ñëw ca kanamu Yàlla, ñu fëggal turu yi, te Arku Dige Yàlla topp ci seen gannaaw.
Gaa yu am gànnaay yi ñoo jiitu woon saraxalekat yi ñu doon fëgg turu yi, te Arku Kóllër gi topp ci seen ginnaaw. Turu yi doon nañu fëgg bi ñuy dox.
Yosuwe digle na askan wi, ne: "Buleen yuuxu, te baat bi ngeen du ko yëngal, te benn kàddu du génn seen gémmiñ, ba bés bi ma leen waxee ngeen yuuxu. Bu boobaa ngeen yuuxu."“
Kon mu tax ba Arku Yàlla wër dëkk bi, mu wër ko benn yoon. Bi loolu weesoo, ñu dugg ci kàmpp bi, ñu des fa.
Yosuwe yéwu na ci suba teel, te saraxalekat yi jël nañu arku Yàlla.
Sëfër yu juróom-ñaar yi yoroon juróom-ñaari turu buuru nag, ci kanamu Arku Yàlla, ñoo ngi doon dox di turu. Xarekat yi ñoo leen jiitu woon. Gàrdu ginnaaw gi toppoon Arku Yàlla. Turu yi di turu saa su ñuy dox.
Ci ñaareelu bés bi, ñu wër dëkk bi benn yoon, dellu ci seen kàmp bi. Loolu lañu def juróom-benn bés.
Ci bisu juróom-ñaareel bi, ñu yéwu ci suba teel, bi fajar di fajar, te wër dëkk bi juróom-ñaari yoon ci anam googu. Ci bis boobu rekk lañu wëra dëkk bi juróom-ñaari yoon.
Bi ñu yeggee ci juróom-ñaareelu yoon, te saraxalkat yi di bës seeni turu, Yosuwe nee na askan wi: “Yuuxu leen, ndaxte Yàlla jox na leen dëkk bi!»
Biibël bu Angale bu Àdduna (moomeelul kenn)
Lu tax nettali bii: Doxu ñaan dafa nangu suuf ni noonu — di dox ci mbedd yu am, di ñaanal ay kër yu am ay digi Yàlla, laata benn jeego bu feeñ di am.
Nitu Jàmm (seetal xëtu jumtukaay bi →)
📖 Jëfi Ndaw ñi 16:11–15 — Lidi (seetal Luk 10:5–9)
Bi Pàll bi agsee Filipi, Yàlla waajaloon na benn déglukat: Lidiiya. Boroom bi ubbi xolam, ñépp ci kërëm ñu ngi leen batise, te kërëm doon na njobbaxtalu jàngu bi ci dëkk boobu.
Jàngal Mbind mi
Kon, bi ñu jàllee, ñu dem Troas, te fa lañu gise Timotey. Ñu jël ko, ñu dem ak moom. Ñu dem Troas, ñu wut fa Timotey. Ñu jël ko, ñu dem ak moom.
Kon, bi ñu jógee Troas, ñu dem Samothrace, te bés bi ci topp, Neapolis.;
ak jóge foofu dem Filipi, di benn dëkk bu Masedoni, bi gën a mag ci diiwaan bi, te di koloni bu Room. Dañu fa desoon ay fan.
Bésu Sàbat bi, ñu dem ca biti dëkk ba, ca tefesu dex ga, fa ñu foogoon ne am na bërëbu ñaan, ñu toog fa, waxtaan ak jigéen ñi fa daje woon.
Am na jigéen ju tudd Lydia, jaaykatu purpur, jóge ci dëkku Tiyatir, ku doon jaamu Yàlla, mu dégg ñu; Boroom bi ubbil xolam ngir mu dégg li Paal doon wax.
Bi moom ak këram ñu leen batisee, dafa ñu ñaan, ne: “Su ngeen gisee ne ku wóor laa ci Boroom bi, ñëwleen sama kër, te des fi.” Kon, dafa ñu dénk.
Bu ngeen dugg ci kër, nuyu leen bu baax, te wax leen ne: «Jàmm a ngi ci kër gi.» Te ku fa dëkk, bu jàmm a nekke ci moom, jàmm jooju dina des ci moom. Bu dul noonu, jà
Ci kër gu mu mën a doon gu nga dugg, waxal njëkk ne, ‘Jàmm na nekk ci kër gii.’
Su fa amee doomub jàmm, sa jàmm dina dal ci kawam; waaye bu amul, dina la dellusi.
Toogal ci kër googu, di lekk ak di naan li ñu la jox, ndaxte liggéeykat bi yeyoo na payam. Bul dem kër gu nekk.
Dëkk bu mu mën a doon boo duggee, te ñu la dalal, lekkal li ñu la teg.
Fajleen ñi feebar ñi nekk ci biir, te ngeen wax leen ne, 'Nguuru Yàlla jege na leen.'‘
Biibël bu Angale bu Àdduna (moomeelul kenn)
Lu tax nettali bii: Yëngu-yëngu yi duñu tàmbalee ci mbooloo, waaye ci benn nit ku waaj — wutal Lydia bi Yàlla waajal, ak kër gu ubbeeku ak dëkk bu ubbeeku ci gannaawam.
Ñaanu B.L.E.S.S. (seetal xëtu jumtukaay bi →)
📖 Makk 2:1–12 — Góor gu làggi gi
Ñeenti xarit wàcce nañu benn nit ku làggi ci kaw-kër gi. Ci benn daje rekk, Yeesu faj na soxlaam yi gën a xóot — baal ko bàkkaar yi te wéral yaramam — te kër gi yépp màggal nañu Yàlla.
Jàngal Mbind mi
Bi ñu dellusee ca Kàppernaawum, ñépp xam ne Yeesu ak ndongoom yi ñoo fa nekkoon. Te amoon na fa ku daan daanul, ku ñu daan fajee. Te amoon na fa itam ñu daan ñ
Bi mu dellusee Kapernaum ginnaaw ay fan, ñu dégg ne mi ngi ci kër ga.
Ci saa si, ñu bare dajaloo nañu, ba amatu fa woon plas, ba ci buntu bi sax; mu daldi wax ak ñoom kàddu gi.
Ñeenti nit ñu ñëw, di yóbbu ci moom kenn ku daan làggi.
Bi ñu mënatul a jege ci wetam ndax mbooloo mi, ñu daldi yékkati taaxu kër gi mu nekkoon. Bi ñu ko ubbee, ñu wàccee laal gi ku daanu-tànk gi tëddoon.
Yeesu, bi mu gisee ngëmug ñi, nee na ki daan daanu,
“Doomu, ñu baal la say bàkkaar.”
Waaye amoon na fa yenn ci bindkat yi ñu toogoon, di xalaat ci seeni xol,
“Lu tax góor gii di wax ay waxi saaga yu mel nii? Kan moo mën a baal bàkkaar lu dul Yàlla rekk?”
Ci saa si, Yeesu, bi mu xamee ci xolam ne noonu lañu doon xalaate ci seen biir, nee na leen,
“Lu tax ngeen di xalaat yile mbir ci seeni xol?
Lan moo gëna yomb: wax ki daan daanu, 'Jéggalu nañu say bàkkaar;' walla wax, 'Jóg, jël sa lal, te dox?'‘
”Waaye ngeen xam ne Doomu Aadama am na sañ-sañ ci kaw suuf ngir baal bàkkaar yi» — la wax ki daan tëx.
“Ma la wax, jóg, jël sa lal, te dem sa kër.”
Mu jóg, jël saag si ci saa si, génn ci seen kanam ñépp; ba tax ñépp jaaxle, màggal Yàlla, di wax ne: "Musunu gis lu mel nii!"“
Biibël bu Angale bu Àdduna (moomeelul kenn)
Lu tax nettali bii: B.L.E.S.S. daf ñuy jàngal ñu ñaanal nit ñi ci anam gu matale, ni Yeesu daan leen toppatoo: ci seen yaram, seen liggéey, seen xol, seen dundin ci biir askan wi, ak seen ruu.
Jàngale bu juróom-benn
Ngëm moo gën xam-xam (seetal xëtu jumtukaay bi →)
📖 Macë 7:24–27 — Ñaari Tabaxkat yi
Ñaari góor dégg nañu kàddu yu Yeesu yu bokk. Ki ko jëfe tabax na ci doj te taxaw ci biir taw bu metti bi; ki ko dégg rekk tabax na ci suufus teer te daanu.
Jàngal Mbind mi
Ku dégg kàddu gi te jëfe ko, da mel ni ku tabax kër ci suufus doj. Te bi ndoxum taw mi di ko door, ay ndox yu bare di ko door, ngelaw li di ko yëngal, mu taxaw dëgër, du daanu. Waaye ku dé
“Kon, képp ku dégg kàddu yii samay kàddu te def leen, dinaa ko nattale ak nit ku xelu, ku tabax kërëm ci kaw doj.
Taw bi daal, ndox mi daal, ngelaw li di jëm, di dóor kër googu; te dafa taxaw, ndaxte ci kaw doj lañu ko sampoon.
Képp ku dégg samay kàddu yii te du leen jëfe, dafay mel ni ab nit bu dof, bu tabaxoon këram ci kaw suufus tefes.
Taw bi daal, ndox mi daal, ngelaw li di jëm, di dóor kër googu; mu daanu—te daanu gu réy la woon.”
Biibël bu Angale bu Àdduna (moomeelul kenn)
Lu tax nettali bii: Wuute gi du ci ni nu baree xam-xam waaye ci ni nu baree dégg ndigël — Zúme day natt taalibe yi ci seen ngëm, du ci xibaar.
Mbooloo yu ñetti xaaj (seetal xëtu jumtukaay bi →)
Jàngkat yi ñu doon topp mooy: ñoom ñépp ñu bokkoon benn jàngat, te bokkoon itam benn ñam, di lekk ñam wu sell wi. Te itam, ñu doon déglu ndigali Yàlla, di jàmmarloo ak ñi ñu jàkkaarloo ak ñoom, di am yërmande ci biir askan wi, te Yàlla di leen barkeel ci seen liggéey.
Gëmkat yu njëkk ya dañoo jébbalu woon ci njàngalem ndaw yi, ci àndandoo gi, ci toqale mburu mi, ak ci ñaan — di toppatoo, di déggandoo, te di gis Boroom bi di yokk seen lim bés bu nekk.
Jàngal Mbind mi
Ñu ngi doon topp ndigalu Yàlla, di wutalante, di jàppalante, di déggoo ci benn kàddu, tey wutalante ci njariñu Yàlla.
Ñu wéy ci jàngaleem apostol yi ak seen bennoo, ci toqale mburu mi ak ñaan.
Ragal daldi na ñépp, te ay kéemtaan yu bare ak ay firnde amoon nañu ci loxoy ndaw yi.
Ñi gëmoon ñépp ñoo bokkoon, te seen alal yépp bokkoon nañu ko.
Ñu jaay seeni alal ak seeni yëf, seddale leen ci ñépp, ku nekk jox li mu soxla.
Bés bu nekk, ñu ngi doon wéy di saxandoo benn baat ci temple bi, te di toqale mburu ca seeni kër, di lekk seeni ñam ci mbégte ak xol bu set.,
di màggal Yàlla, te am yërmande ci nit ñépp. Boroom bi dafa doon yokk ci mbooloo mi, bés bu nekk, ñi doon mucc.
Biibël bu Angale bu Àdduna (moomeelul kenn)
Lu tax nettali bii: Mbooloo mu ñetti nit day topp benn rëdd ci seen daje bu nekk: seet ginnaaw (yërmande ak warugar), seet kaw (Kàddug Yàlla), seet kanam (déggal ak séddoo).
Damaa dégg ay baat (Focal) (seetal xëtu jumtukaay bi →)
Samiyel ci guddi gi
Samuel bu ndaw bi dégg na ñu woo turam, mu daw dem ci Eli ñetti yoon laata muy xam ne Yàlla la woon. Eli jàngal na ko mu tontu ne, "Waxal, Boroom bi, ndax sa jaam mi ngi déglu" — te ba ca jamono jooju, Samuel musulati ñàkk baatub Yàlla.
Jàngal Mbind mi
1 Saamuwel 3:1-10
Xale bi Samuwel dafa doon liggéeyal Yàlla ci kanamu Eli. Kàddug Yàlla dafa amoon solo lool ci jamono yooyu. Ci jamono jooju, gis-gis yu bari amul woon.
Ci jamono jooju, bi ñu tëralée Eli ci palaasam (leegi nag bëtam dafa tàmbali woon di lëndëm, ba tax mënutoon a gis),
Te lampu Yàlla teguñu woon, te Samuwel nelawoon na ca kër Yàlla ba, fa arbu Yàlla bi nekkoon;
Yahweh woo na Samuwel; mu ne, "Maa ngii."“
Daw na dem ci Eli, ne ko: “Maa ngii, ndaxte woo nga ma.”
Mu nee, "Woo wuma. Tëddalati."“
Dafa dem tëdd.
Yahweh woo na waat, "Samuel!"“
Samuel yéwu na, dem ca Eli, ne ko: “Maa ngii, ndaxte woo nga ma.”
Mu tontu ne, “Woo wuma, sama doom. Tegalikuwaat.”
Léegi, Samuwel xamagul woon Yàlla, te kàddug Yàlla itam feeñagul woon ci moom.
Yahweh woo na Samuwel beneen yoon, ci ñetteelu yoon. Mu jóg, dem ci Eli, ne ko, "Maa ngii, ndaxte woo nga ma."“
Eli gis na ne Yàlla woo na xale bi.
Kon Eli nee na Samuwel: “Demal, tëdd. Bu la woo, dinga wax ne: 'Waxal, Yàlla, ndax sa jaam dégg na.'" Kon Samuwel dem na tëdd ci bërëbam.
Yahweh ñëw na, taxaw, woo ko ni mu ko baaxoo, "Samuel! Samuel!"“
Kon Samuwel nee na, “Waxal, ndax sa jaam dégg na.”
Biibël bu Angale bu Àdduna (moomeelul kenn)
Lu tax nettali bii: Ndaw yi war nañoo jàng ban baat lañu war a topp ci biir yu bare yi; jumtukaay bii daf ñuy jàngal nu xamee baatu Yàlla ci Biibël bi ak ci ñaan, te tontu ni Samiyel.
Dajale nettali (seetal xëtu jumtukaay bi →)
📖 Maté 13:34 & Sabóor 78:1–7 — Dafa jàngale woon ci ay léeb
Yeesu du wax dara mbooloo mi te jëfandikoowul ab léeb. Te Israyil, ñu digaloon nañu leen ñu yóbbu jëfi Yàlla ci ay maam ak ay maamaat, ci léeb ko — ngir ba xale yu judduagul sax ñu am yaakaar ci Yàlla.
Jàngal Mbind mi
Yeesu nee na leen: «Yéen ñi ma jottali lépp, dellu leen seen kër, te bàyyi seeni moroom ñu dem.»
Yeesu waxoon na mbooleem kàddu yii ci ay léeb ngir mbooloo mi; te bu amul léeb, du leen waxoon.,
Yaw Boroom bi, bu sa xel neexee, ma wax la ay waxi ndimbal, te ma tektal la ay waxi xel.
Déggleen sama njàngale, sama askan.
Tëralal sa nopp ci kàdduy sama gémmiñ.
Dinaa ubbi sama gémmiñ ci misaal.
Dinaa wax waxi yu ñuul yu yàgg ya.,
Li ñu dégg te xam,
Te sunuy maam wax nañu nu ko.
Duñu leen nëbb seeni doom,
di nettali maas yi di ñëw teddngaayu Yahweh,
dooleem, ak ay jëfam yu am solo yu mu def.
Ndaxte dafa samp seede ci Yakub,
te defoon jàngale ci Israayil,
li mu digaloon sunuy maam,
ñu war leen a xamal seeni doom;
ngir maas mi di ñëw xam, ba ci xale yi nar a juddu;
ku war a yéewu te wax doomam,
ngir ñu teg seen yaakaar ci Yàlla,
te bañ a fàtte jëfi Yàlla,
waaye sàmm ndigëlam yi,
Biibël bu Angale bu Àdduna (moomeelul kenn)
Lu tax nettali bii: Aaday làkk dafa yor dëgg ci nettali yi; boo dajalee te nettalee ay nettali yu nekk ci Biibël bi, da ngay def Injiil bépp mu nekk ci pañe bu képp ku nekk mën a yebbi.
Jàng 7
M.A.W.L. (Wone, Jàppale, Séetaan, Baayi) (seetal xëtu jumtukaay bi →)
📖 Mak 6:7–13, 30 — Yónne fukk ak ñaar yi
Ndaw yi njëkk ñu seetaan Yeesu muy waare ak di faj. Ginnaaw loolu, mu yónni leen ñaar-ñaar ak sañ-sañam; ñu dem, ñu liggéey, ñu dellusi, nettali ko lépp. Bi mu yéegée asamaan, mu bàyyi liggéey bi yépp ci seen loxo.
Jàngal Mbind mi
Woote na leen ñu ñëw, te jox leen ndigal ñu dem, ñoom ñaar-ñaar, ci turam, ngir faj ak ngir yëngal ibliis.
Mu woo fukk ak ñaar ya, daldi leen di yónni ñaar-ñaar; may leen sañ-sañ ci kaw rab yu bon yi.
Dàlloon na leen ñu bañ a jël dara ci seen tukki, lu dul benn wastaŋ rekk: du mburu, du saag, du xaalis ci seen poos.,
waaye sol ay sandale, te bañ a sol ñaari simis.
Mu ne leen,
“Fu ngeen duggee ci kër, toogleen fa ba keroog ngeen di génn.
Képp ku leen dalalul walla déggul leen, bu ngeen jógee foofu, yëngalal leen tànk yi ngir mu doon seede ci ñoom. Dëgg-dëgg laa leen wax, ci bésu àtte bi, Sodom ak Gomorr yu ñu daan yàq, lu gën a woyof lay am ci ñoom, rawatina dëkk boobu!”
Ñu génn waare ne nit ñi nañu tuub.
Ñu génne jinné yu bare, di sawal ñu bare ñu feebar ak diw, te wéral leen.
Mark 6:30
Ndaw yi dajeek Yeesu, te nettali ko lépp li ñu defoon ak lépp li ñu jàngaloon.
Biibël bu Angale bu Àdduna (moomeelul kenn)
Lu tax nettali bii: Yoonu njàngaleem Yeesu mooy MAWL: wonele ko, jàppale leen, seetaan leen ñu def ko, ba noppi bàyyi leen ñu yokkute — du mukk defal taalibe yi li ñu mën a defal seen bopp.
Jàng 8
Selo yu Njiit yi (seetal xëtu jumtukaay bi →)
📖 Génèse 18:13–27 — Xelalu Jetro
Musa daan na àtte askan wi moom rekk, suba ba guddi. Sogloom, Jetro, artu ko ne: "Dinga sonnal sa bopp," te jàngal ko mu samp ay njiit yu jiite junni-junni, téeméer-téeméer, juróom-fukki-fukki, ak fukki-fukki.
Jàngal Mbind mi
Moo tax Jetro, kilifa gu mag ga, bég lool, ndaxte Yàlla soppi na xelam, ba mu xam ni Yàlla moo gën a xam, te moom Yàlla moo gën a xam ci lépp.
Bés ba topp, Musaa toog na ngir àtte nit ñi, te nit ñi taxaw nañu wër Musaa, laa-ca suba ba ci ngoon.
Bi kilifaam Musaa gisee lépp li mu doon defal nit ñi, mu ne ko: ’Lii ngay defal nit ñi lan la? Lu tax yaa ngiy toog kepp, te nit ñépp di taxaw sa wet, suba ba guddi?“
Musa nee na kilifaam, "Ndaxte nit ñi dañuy ñëw ci man ngir ma laaj Yàlla.".
Bu ñu amee lu ñu wara àtte, dañuy ñëw ci man, ma àtte diggante nit ak moroomam, te ma xamal leen àttey Yàlla ak yoonam.”
Sogaru Musaa ne ko: "Li ngay def baaxul.".
Dinga sonn, yaw ak nit ñii nga àndal; ndaxte liggéey bi dafa la ëpp doole. Mënuloo ko def yaw kenn.
Déggal sama baat léegi. Dinaa la jox xel, te Yàlla na ànd ak yaw. Yaw yaa taxawal askan wi ci kanamu Yàlla, te indil Yàlla seeni mbir.
Danga leen di jàngal àtte yi ak yoon yi, te won leen yoon wi ñu war a jaar, ak liggéey bi ñu war a def.
Te itam, ci biir nit ñépp, ngeen tànn góor ñu am kàttan te ragal Yàlla: ay nit ñu wóor, ñu bañ njariñ lu jubadi; te tabb leen ci seen kaw ñu nekk ay njiiti junni, ay njiiti téeméer, ay njiiti juróom-fukki nit, ak ay njiiti fukki nit.
Na ñu àtte nit ñi saa su nekk. Dina nekk, mbir mu réy mu nekk, dañu lay indil, waaye mbir mu tuuti mu nekk, ñoom ci seen bopp lañu koy àtte. Noonu la lay yombalee, te dinañu séddoo ak yaw tiis bi.
Su ngeen defee lii, te Yàlla digle leen ko, kon dingeen mën a muñ, te nit ñii ñépp itam dinañu dem seen béréb ci jàmm.”
Kon Musaa déglu na kàddug sàkkaram, te def lépp li mu waxoon.
Musa tànn na ay góor yu am kàttan ci biir Israil gépp, def leen njiit yu askan wi, ay njiitu junni, ay njiitu téeméer, ay njiitu juróom-fukki, ak ay njiitu fukki.
Dañu doon àtte nit ñi saa su nekk. Ñoo doon indil Muusa mbir yu jafe yi, waaye mbir yu ndaw yépp ñoom ci seen bopp lañu ko doon àtte.
Musa bàyyi na goroom mu dem, mu jël yoonu réewam.
Biibël bu Angale bu Àdduna (moomeelul kenn)
Lu tax nettali bii: Benn kureelu njiit mooy ni Jetro xelamee jëfe — benn mbooloo mu ndaw la fa ñuy yar njiit yu bees yi, ngir liggéey bi ak yéene ji gën a yokku.
Jàng 9
Magug dul toppante (seetal xëtu jumtukaay bi →)
📖 Jëfi Ndaw ñi 11:19–21 — Ñi tasaaroo woon
Gëm-kat yu ñuul ñi nga xam ne dàqante dafa leen tàqalikoo woon, dem nañu Antiok, wax Gereg yi mbirum Yeesu — loolu nekkoon na ab jéego bu benn ndawul Yeesu xalaatoonul. Loxol Boroom bi àndoon na ak ñoom, te ñu bare gëm.
Jàngal Mbind mi
Kon ñi daan topp Yeesu, ñi faatu woon ca luy xew, ñu ngi doon yëngatu, ba tax ñu tàmbalee yégal li Yeesu def, ak ni mu defee ba mucc, ak ni mu defee ba dekkiwaat.
Kon ñi ñu tasaaroo woon ndax fitna ji amoon ci mbirum Estew, dem nañu ba Fenis, Sipar, ak Antiyok, di fa yégal kàddug Yàlla, waaye ci Yawut yi rekk lañu ko doon wax.
Waaye amoon na ci ñoom ñenn, ay góor yu jóge Sipar ak Sereŋ, ñu, bi ñu agsee Antiyok, waxoon ak Helenist yi, di waare Yàlla Yeesu.
Loxol Boroom bi àndoon na ak ñoom, te ñu bare gëm nañu te dellu ci Boroom bi.
Biibël bu Angale bu Àdduna (moomeelul kenn)
Lu tax nettali bii: Yëngu-yëngu yi duñu màgg ci anam gu toftaloo; maas yi dañuy rawante te dex yi di jàll diggante yi. Xalaatal ne Yàlla dina liggéey ci lu wute ak toftaloo te barkeel ko.
P.A.C.E. (seetal xëtu jumtukaay bi →)
📖 Luka 14:16–23 — Réer bu Mag bi
Bi ñi ñu woo di bañ, boroom kër gi nee na kiilifaam, "Génnal gaaw ci mbedd yi ak mbedd yu ndaw yi… forse leen ñu dugg, ngir sama kër fees."“
Jàngal Mbind mi
Kon Yeesu ne ko: «Demal sa kër, te wóoral ne am nga fa lu baax, te nga konwal sa xol. Gannaaw loolu, nga génn, nga wër ci mbedd yi ak mbedd yu xat yi, te duggal fa ñi nga fekk, ngir sama kër fees. Lool
Waaye mu ne ko,
“Am na benn góor bu defoon reer bu mag, te woo na nit ñu bare.
Yónni na jaamam ci waxtu reer, mu dem wax ñi ñu woo woon ne: 'Kaayleen, léegi lépp paré na.'‘
Ñoom ñépp, kenn ak keneen, ñu daldi tàmbalee wut ay lay.
“Ki njëkk ne ko, 'Am naa tool bu ma jënd, te war naa dem seeti ko. Bu la neexee, baal ma.'‘
“Keneen nee na, 'Jënd naa juróomi yëkk yu nag, te war naa dem seetlu leen. Bu la neexee, bàyyil ma dem.'‘
“Keneen nee na, 'Jël naa jabar, moo tax mënuma ñëw.'‘
“Ndoom-sa-boroom bi ñëw, yëgal boroomam lii lépp. Boroom kër gi, ci mer, nee ndoom-sa-boroom bi: ‘Génnal léegi ci mbedd yi ak mbedd yu ndaw yi ci dëkk bi, indil fi ñi ñàkk, ñu am gàññ-gàññ, ñu gumba, ak ñu sëgg.’
“Ndoom ja nee na, 'Boroom bi, def na ko ni nga ko santé woon, te am na ba léegi plas.'‘
“Boroom bi nee na jaam bi: ‘Génnal ci yoon yu mag yi ak ci àll bi, te forse leen ñu dugg, ngir sama kër fees.».
Biibël bu Angale bu Àdduna (moomeelul kenn)
Lu tax nettali bii: Jàppandi gi Boroom bi am moo taxawal sunu doxalin: palaas yi war nañu fees, kon Kilifteefu bopp, Jëf, Fit, ak Muñ mënunu xaar ba suba.
Benn ci Ñaari Jàngu yi
📖 Jëfi Ndaw ñi 13:1–3 & 14:26–28 — Antioke Yónni na Bulus
Jàngu bu Antiyok dafa saalum, ñaan, te yónni Pawlos ak Barnaba. Ñu samp ay jàngu ci dëkk bu nekk — ginnaaw loolu, ñu dellu Antiyok ci gaal, nettali lépp li Yàlla defoon, te di ay bokk ci jàngu bi leen yónnoon.
Jàngal Mbind mi
Am na ñu nekkoon ca Lisias, ñu nekkoon diinekat yu baax te am xam-xam, ñu bokk ci ñoom Yowana, Barsabas, ak Yuste, ak Silwanus, ak Saawul. Te ñu jël Saawul
Léegi, ci mbooloo ma nekkoon ca Antiòk, amoon na ay yonent ak ay jàngalekat: Barnaba, Siméon ñu daan woowe Niger, Lusius bu Kiréne, Manaën mi magaloon Herode tetrarh, ak Sawul.
Bi ñu nekkee di liggéeyal Boroom bi te di woy, Xel mu Sell mi nee na: “Bànneexal ma Barnaba ak Sawul, ngir liggéey bi ma leen woo.”
Gannaaw loolu, bi ñu saalmee te ñaan, ñu teg seeni loxo ci ñoom, ñu yabal leen.
Te ñu dem ca Efes, ca Ege, ca Troas, ca As, ca Tarsus, ca Selefke, ca Pisidie, ca Pamfylie, ca Atalie, ca Antiyokie, ca Silisie, ca Silifie, ca Silikon, ca Kapadosie, ca Lisikie, ca Kirikie, ca Kirikos
Bokk nañu fa gaal dem Antioque, te foofu lañu leen joxoon liggéey bi ñu matal, ngir ñu wéeru ci yërmaande Yàlla.
Bi ñu agsee te dajale mbooloo mi, ñu nettali leen lépp li Yàlla defal ak ñoom, ak ni mu ubbi buntug ngëm ngir xeet yi.
Ñu des fa ak taalibe yi lu yàgg.
Biibël bu Angale bu Àdduna (moomeelul kenn)
Lu tax nettali bii: Képp ku def taalibe day sax ci jàngu ji ko yónni, te di jàppale ci sos beneen bi topp — day bokk ci ñaari jàngu ci jamono ju nekk.
Plaŋ bu 90 fan (seetal xëtu jumtukaay bi →)
📖 Nehemias 2:1–8 & 6:15 — Tabaxaat Miir bi
Nehemia ñaan na, daldi laaj bu leer bu am waxtu ci buur bi, waajal liggéey bi, te woo askan wi. Miir bi jeex na ci diirub juróom-fukki fan ak ñaar rekk.
Jàngal Mbind mi
Nehemiya 2:1-8
Ci weeru Nisãŋ, ci ñaar-fukkeelu atum buur Artaxerxes, bi mu toogee di naan sangara, dama jël sangara si, jox ko buur bi. Te fekk, musuma woon a naqarlu ci kanamam.
Buur bi nee na ma, "Lu tax sa kanam naqari, te tawatuloo? Lii naqar ci xol rekk la."“
Kon dama tiit lool.
Ma wax buur bi ne ko: “Na buur bi dund ba fàww! Lu tax sama kanam du naqari, te dëkk bi, fa sama maami bawoo, nekk na neen, te buntu yi safara lakk leen ba ñu jeex?’
Kon buur bi nee na ma, "Lan nga laaj?"“
Kon ma ñaan Yàlla asamaan si.
Ma wax buur bi ne ko, "Su buur bi neexee, te su sama jaam amee yërmande ci sa kanam, yónni ma ca Yuda, ca dëkku bàmmeeli samay maam, ngir ma tabax ko."“
Buur bi nee na ma (buur-jigeen bi toogoon na itam ci wetam), "Fan lay yàgg seen tukki bi? Kañ ngeen di dellusi?"“
Kon buur bi neexoon na ko mu yónni ma, te ma jox ko benn waxtu.
Te itam, ma wax buur bi ne ko: “Su la neexee, jox ma ay bataaxal yu ma ubbilal guwernëer yi nekk ca geneen wàllu dex ga, ñu may ma ma jaar ba egg Yuda.»;
ak ab bataaxal jëme ko Asaf, sàmmkatu àllu buur bi, ngir mu jox ma ay bant yu ma defaree ay pëlër ngir buntu tata bi ci wetu kër-sàll bi, ngir miiru dëkk bi, ak ngir kër gi ma nar a dëkk.”
Buur bi nangu na sama laaj yi, ndaxte loxol sama Yàlla baaxoon na ci man.
Nehemiya 6:15
Kon, miir bi jeex na ci ñaar-fukkeelu fan ak juróom ci weeru Elul, ci juróom-fukki fan ak ñaar.
Biibël bu Angale bu Àdduna (moomeelul kenn)
Lu tax nettali bii: Gis-gis bu am bésu tëj lañuy tabax. Benn plàŋ bu fanweeri fan dafay soppi tiis bu Yàlla joxe, def ko topp gu leer, gu am ñaan, te ñu ko tëral, ni bu Nehemiya.
Jàng 10
Limu mbirum coaching (seetal xëtu jumtukaay bi →)
📖 Jëfi Ndaw ñi 15:36 & Tít 1:5 — "Nañu dellu seet"“
Pawlos nee na Barnaba: "Nañu dellu seeti mbokk yi ci dëkk bu nekk fa ñu yégalée kàddu gi, ngir xool naka lañu def." Mu bàyyi Tite ca Kerete ngir mu samp li desoon.
Jàngal Mbind mi
Kon, ginnaaw loolu, mu ne ko: «Na ñu dellu seeti sama waa kër yi ci diiwaan bi.»
Ginnaaw ay fan, Pól yëgël Baarnaba ne ko: "Nañu dellu léegi seeti sunuy mbokk ci dëkk yépp yi ñu yégal baatub Boroom bi, ngir xool naka lañu def."“
Tite 1:5
Looloo tax ma bàyyi la ca Keret, ngir nga samp li desoon, te tànn màggat yi ci dëkk bu nekk, ni ma la ko santé woon.;
Biibël bu Angale bu Àdduna (moomeelul kenn)
Lu tax nettali bii: Coaching mooy dellusi gu am jubluwaay: di seet xam-xam bu nekk ak jàng bu nekk, di màggal li taxaw, te di dëgëral li des.
Jàppalante ci biir weer, ñetti xaaj ci ñetti (seetal xëtu jumtukaay bi →)
📖 Luqa 10:17–24 — Ñaar-fukki nit ñi ak juróom-ñaar ñi dellusi
Ñaar-fukki nit ak ñeent-fukk yi dellusi nañu ak mbégte, te yéppandoo nettali Yeesu lépp li xewoon. Mu bég ak ñoom, jubanti seen xel, te sant Baay bi ci li ñu gisoon.
Jàngal Mbind mi
17 Ñi Yeesu yónne woon ñu fukk ak ñaar ñi ñëw, ñu ne ko: «Boroom bi, sax nañu sax ci sa tur, te loolu tax na ñu man a dàq ay jinné. Waaye, nuñu wax la dara ci li ñu def.» 18
Téwóom-ñaar-fukki ñi dellusi nañu ak mbégte, di wax ne: "Boroom bi, sax jinné yi dañu ñu déggal ci sa tur!"“
Mu ne leen,
“Gis naa Sataŋ muy daanu melni melax, jóge asamaan.
Gisal, maa ngi leen di jox sañ-sañu dox ci kaw jaan yi ak njung yi, ak ci kaw dooley noon bi yépp. Dara du leen lor ci anam gu mu mën ti doon.
Waaye buleen bég ci lii, ne ruu yi ñoo ngi leen di dégg, waaye bég leen ci ne seeni tur bind nañu ko ci asamaan.”
Ci waxtu woowu, Yeesu bég na ci Xel mu Sell mi, te nee na,
“Ma lay sant, yaw Baay, Boroom asamaan ak suuf, ndax da nga nëbb mbir yii ñi xelu te am xam-xam, te feeñal leen xale yu ndaw yi. Waaw, Baay, ndaxte noonu la la neexee.”
Mu wëlbëtiku ci taalibe yi, ne leen,
“Sama Baay jox na ma lépp. Kenn xamul kan mooy Doom ji, lu dul Baay bi, ak kan mooy Baay bi, lu dul Doom ji, ak ki Doom ji bëgg a feeñalal boppam.”
Mu wëlbëtiku ci ndaw yi, wax leen ci sutura,
“Wërsëg la bët yi gis li nga gis,
Ndaxte maa ngi leen di wax ne ay yonent yu bare ak ay buur bëggoon nañu gis li ngeen di gis, te gisuñu ko, ak dégg li ngeen di dégg, te dégguñu ko.”
Biibël bu Angale bu Àdduna (moomeelul kenn)
Lu tax nettali bii: Ñiy liggéey bi soxla nañu ab taabal bu sax ngir nettali, màggal, ñu jubbanti leen, te waajal waat — ab doxalin bu ñetti xaaj ci weer wi ngir njiit yi ci seen bopp.
Ñeenti tool (seetal xëtu jumtukaay bi →)
📖 Makk 4:26–29 — Jiwu ji di màgg
Yeesu nee na Nguur gi dafa melni ab baykat buy jiwu doom, mu tëdd te yewwu, muy gis mu di màgg te xamul nu mu koy defee — bu njëkkee am xob, ginnaaw loolu bopp bi, ginnaaw loolu pepp bu mat — te bu péexee, mu jël sikkim bi.
Jàngal Mbind mi
Te wax na itam ne: «Njariñu Yàlla mel na ni benn nit bu jëmbët ay doomam ci suuf. Dafa dem ba guddi ak bëccëg, di sàkku, te xamul sax nu doom ya di màgge. Ndaxte suuf si am na do
Mu nee,
“Nguuru Yàlla da mel ni ku daan wisaare doom ci suuf.,
te war na nelaw te yewwu guddi ak bëccëg, te jiwu ji war na sax di sax, donte xamul nu mu koy defee.
Ndaxte suuf si day meññ: njëkk xob bi, ginnaaw loolu njobbaxtal bi, ginnaaw loolu pepp bu mat ci njobbaxtal bi.
Waaye bu meññeef bi ñoree, dafay gaaw jël sikkim bi, ndaxte waxtu wuññi bi agsi na.”
Biibël bu Angale bu Àdduna (moomeelul kenn)
Lu tax nettali bii: Wërug baykat bi mooy Ñeenti Tool yi: tool bu neen, dugg ci, ji bu ñu ji, yar garab gi, goob meññeef mi — ak itam yar liggéeykat yi ngir ñu bayaat.
Tàggatukaayu maam-maamaat (seetal xëtu jumtukaay bi →)
Ñeenti maas
Pawlos wax na Timote: li nga déggee ci man, dénk ko nit ñu wóor ñu mën a jàngal ñeneen itam — ñeenti maas ci benn baat. Te Yàlla won na Abrahaam biddiiw yi: "Sa sët dina mel nii."“
Jàngal Mbind mi
Yàlla na Yàlla sàmm li nga dégg te nga jàngale ko ñeneen, te nga wóor ci.
Li nga dégg ci man ci kanamu seede yu bare, dénk ko nit ñu wóor, ñu mën a jàngal ñeneen itam.
Xoolal ci asamaan, te seetlu xel yi, ndax mën nga natt xel yi ci asamaan ni ay doj? Su fekkee mën nga, kon sa ay doom dinañu bare ni xel yi, te di na
Yahweh yóbbu ko ca biti, ne ko: “Xoolal leegi ca asamaan si, waññi biddiiw yi, soo leen mënee waññi.” Mu ne Abraam: “Noonu la sa sët wuñu bare di mel.”
Biibël bu Angale bu Àdduna (moomeelul kenn)
Lu tax nettali bii: Tektal ay maam day tax ñu di gis maam gu ñeenteel gi — duñu lim rekk ñi gëm, waaye dañuy topp séenu séen séen ci ngëm gi.
